NederlandheemskerkBelgieNLBelgieFRnonehoverDuitslandexportregular

Drinkwaterkwaliteit

wasserLoopt het water uw koeien in de mond of halen ze hiervoor hun neus op? Veilig, smakelijk en gezond drinkwater moet de standaard zijn op ieder melkveebedrijf. Koeien hebben namelijk goed ontwikkelde smaak- en reukzintuigen, waardoor een ongeschikte waterkwaliteit zal leiden tot een verminderde wateropname. Dit leidt tot een verminderde voeropname en daardoor tot een daling van gezondheid en melkproductie.

Waterkwaliteit onder de maat?
De meeste melkveebedrijven laten jaarlijks de waterkwaliteit controleren, ongeacht of dit uit eigen bron afkomstig is of dat het leidingwater is. Dit monster wordt meestal genomen op de plaats waar het water het bedrijf binnenkomt. Er kunnen echter grote verschillen ontstaan tussen de waterkwaliteit aan de bron en de waterkwaliteit uiteindelijk in de drinkbakken. Het kan dus zinvol zijn om ook bij de drinkbak een monster van het water te nemen. Het onderzoek is voornamelijk gericht op de aanwezigheid van schadelijke micro-organismen. Deze kunnen namelijk afkomstig zijn uit een biofilm die zich gevormd heeft aan de binnenkant van de leiding. Daar kunnen micro-organismen (zoals bacteriën, gisten en schimmels) zich nestelen, vermenigvuldigen en verspreiden. Als een koe deze micro-organismen binnen krijgt kost het veel energie om deze te neutraliseren. Dat gaat ten koste van de melkgift. Daarnaast is er controle op de aanwezigheid van ongewenste stoffen zoals ijzer, mangaan, nitriet, nitraat en ammonium. Van de onderzochte monsters bij de Gezondheidsdienst voor Dieren waren in het jaar 2013 5% ongeschikt en 18% minder geschikt als drinkwater voor rundvee. Bij elkaar is dit bijna een kwart van de monsters van de drinkwatervoorziening voor runderen!

Meet wateropname van de koeien
Naast de kwaliteit van het drinkwater is ook de kwantiteit erg belangrijk. Uit onderzoek is gebleken dat koeien tot wel 200 liter water per dag kunnen drinken. De behoefte per leeftijd-/productiegroep vindt u in tabel 1. Koeien drinken het liefst uit grote open waterbakken, waarbij er voldoende ruimte rondom de bak moet zijn zodat zij rustig kunnen drinken. Omdat ze relatief weinig keer per dag gaan drinken (van 5 tot maximaal 15 keer, afhankelijk van de totale opname) is het tevens van belang dat er voldoende water beschikbaar is. Direct na het melken is de drinkbehoefte het grootst. Bij een melkstal moet de capaciteit van het watersysteem daar op aangepast worden. Om de opname te controleren wordt steeds vaker gebruik gemaakt van een watermeter. Deze meter moet op de waterleiding gemonteerd worden, bij voorkeur op een leiding die alleen de melkkoeien van water voorziet. Zo kan bijgehouden worden hoeveel de dieren drinken. Bij een wateropname lager dan 3,5 liter water per liter melk kan het erop wijzen dat de wateropname de beperkende factor van de melkproductie is.

Water in de praktijk
Om de watervoorziening op uw bedrijf op orde te houden, hebben we een aantal praktische tips (voor u) op een rij gezet:

  • Zorg dat de kwaliteit van het drinkwater aan de norm voldoet. Laat dit eventueel controleren door een externe organisatie.
  • Zorg voor voldoende drinkpunten op rustige plekken. Het aantal is afhankelijk van het type drinkwaterbak. Bij enkele drinkers moet er per 10-15 koeien een drinker beschikbaar zijn. Bij een voorraadbak kan 15-25 koeien van drinkwater voorzien.
  • Controleer de drinkbakken dagelijks op vervuiling en maak ze indien nodig schoon, waarbij zowel het water als het uitgezakte vuil verwijderd moet worden. Denk ook aan de drinkbakken in de wei!
  • Voorkom bevriezing van delen van het watersysteem, door (bijvoorbeeld) gebruik te maken van een verwarmingselement of circulatiesysteem.
  • Controleer de hoeveelheid water die uw veestapel drinkt zodat u weet of water een beperkende factor is in (uw) het productieproces.
  Veestapel              Vochtbehoefte (L/dag) 
  Jongvee tot 1 jaar              5-15
  Jongvee 1 tot 2 jaar              15-35 
  Droogstaande en drachtige melkkoeien              30-60 
  Melkkoeien     Melkproductie tot 20 kg per dag       70-100
        Melkproductie 20-30 kg per dag       90-150
        Melkproductie 30 kg en meer per dag       100-180
Tabel 1: Dagelijkse waterbehoefte rundvee (Klein Teeselink, 2009)
NederlandheemskerkBelgieNLBelgieFRnonehoverDuitslandexportregular